You are here: home/technique/Measuring film speed-persian
language
language

اندازه‌گیری شخصی حساسیت فیلم سیاه و سفید

انتخاب نوع فیلم مناسب، برای کار مورد نظر، یکی از رموز موفقیت یک عکاس می‌باشد. در این خصوص، دانستن حساسیت فیلم کمک بزرگی به ما می‌کند تا بتوانیم کیفیت تصویر را از نظر شدت اختلاف سیاهی و سفیدی یعنی کنتراست، و از نظر ریز و درشت بودن دانه‌های تشکیل دهنده تصویر یعنی گرین یا بافت پیش‌بینی کنیم.

به هنگام ظهور فیلم، با کمک همین اطلاعات می‌توان قدرت بازدهی داروهای ظهور، و یا کاهش حساسیت فیلم را که برخی اوقات در فاصله تولید تا مصرف، اتفاق میافتد، کنترل و یا جبران کنیم.


چرا تعیین حساسیت شخصی فیلم اهمیت دارد؟

هر عکاسی ممکن است با دوربین‌های مختلف کار کند. بنابراین ممکن است خطاهای زیر در کار او تاثیر بگذارد.

– شاتر دوربین‌های مختلف مکانیکی، مخصوصا شاتر مرکزی لنزهای دوربین لارج فرمت واقعا همانی نیست که بر روی آن ثبت شده است. بنابراین آنها زمان‌های متفاوتی ارائه می‌دهند.

– دیافراگم لنزها نیز ممکن است کالیبره نباشد. این مورد در لنز دوربین‌های لارج فرمت مشهود‌تر است.

– نورسنج‌های مختلف بازدهی متفاوتی دارند. حتی دو نورسنج مشابه از یک کارخانه، ممکن است دو پاسخ متفاوت از شدت یک نور ثابت، ارائه دهد.

– ممکن است تاریخ انقضا فیلم فرا رسیده باشد. بنابراین حساسیت آن کم خواهد شد، اما به چه میزان حساسیت کاهش پیدا کرده است؟

– حساسیت اعلام شده نگاتیو از طرف کارخانه تولید کننده، با توجه به داروهای استاندارد در زمان ظهور معین، اندازه‌گیری شده است. اگر شما از داروی دیگری، مثل فاین گرین استفاده کنید، حساسیت فیلم تغییر خواهد کرد. زمان ظهور در این شرایط چقدر خواهد بود؟

– حساسیت اعلام شده از طرف کارخانه تولید کننده، برای چاپ نگاتیو با استفاده از آگراندیسمان مجهز به لنز کندانسوری مناسب است. اگر شما بخواهید از آگراندیسمان دیفیوزری استفاده کنید، و یا بخواهید فیلم را اسکن نمایید، حساسیت فیلم تغییر خواهد کرد.

– با روش اندازه‌گیری حساسیت فیلم، شما می‌توانید منحنی سانسیتومتری برای فیلم را رسم نمایید. پس شما قادر خواهید بود رفتار و کنتراست فیلم را نسبت به تغییرات نوری معین کنید.

پس برای غلبه بر مشکلات بیان شده، اندازه‌گیری حساسیت شخصی فیلم بسیار مفید خواهد بود. اما برای اندازه‌گیری حساسیت فیلم نیاز به یک دستگاه دانسیتومتر خواهیم داشت.


دستگاه دانسیتومتر دست‌ساز

مقادیر مختلف خاکستری و یا سیاهی روی فیلم به کمک دستگاهی موسوم به دانسیتومتر اندازه‌گیری می‌شود. این دستگاه با استفاده از سلول فتو الکتریک کار می‌کند. مدل های مختلفی از این دستگاه ساخته شده است، یکی از مشهور ترین آنها Macbeth TD-904 می‌باشد. اگر این دستگاه در دسترس نباشد، می‌توانیم به طور بصری تستهای ظاهر شده را با نمونه‌های استاندارد مقایسه کنیم. اما در روش بصری، علاوه بر دقت بسیار پایین، قادر به رسم منحنی سانسیتومتری نخواهیم بود.

Macbeth TD-904
Macbeth TD-904 densitometer

دستگاه دانسیتومتر باید بتواند مقدار سیاهی یا دانسیته را علاوه در بخش تاریک، در روشن‌ترین ناحیه فیلم نیز با دقت اندازه‌گیری نماید. چون روشن‌ترین ناحیه فیلم از اهمیت خاصی برخوردار است.

من یک نمونه از این دستگاه ساخته‌ام. دستگاه فوق تشکیل شده از یک منبع نور تنگستن و یک منعکس کننده که نور را بطور مستقیم هدایت می‌کند. نور تولید شده برای یکنواخت شدن، از یک دیفیوزر عبور کرده و به سمت سنسور نوری هدایت می‌گردد.

سنسور نوری از یک سلول سلنیوم تشکیل شده، که نور جذب شده را تبدیل به یک جریان الکتریکی خواهد کرد. شدت جریان الکتریکی ایجاد شده از سنسور نوری، توسط یک میکرو آمپرمتر اندازه‌گیری، و بر اساس شدت نور ثبت خواهد شد.

این دانسیتومتر قادر است تا دانسیته ماکزیمم 3 را اندازه‌گیری نماید. این مقدار دانسیته، برای فیلم سیاه و سفید کاملا کافی خواهد بود. بعلت اینکه منفذ نور عبوری حدود 2 م م می‌باشد، می‌توان دانسیته نواحی مختلف از سطح فیلم را اندازه‌گیری نمود. پس این دانسیتومتر برای کار با روش Zone system نیز مناسب خواهد بود.

دانسیتومتر دست ساز Panoral
My black and white film densitometer

چگونه دانسیته اندازه‌گیری می‌شود؟

اگر یک شعاع نور به عنوان نور اولیه و با شدت I1 به فیلمی برخورد کند که دارای سیاهی یا دانسیته برابر با D باشد، پس از عبور از آن با شدت نور ثانویه I2 از آن خارج خواهد کرد.

اگر مقدار نور ثانویه یک‌دهم نور اولیه باشد، دانسیته فیلم برابر 1 خواهد بود. اگر نور ثانویه یک‌صدم نور اولیه باشد، دانسیته فیلم برابر 2 خواهد شد. و اگر نور ثانویه یک‌هزارم نور اولیه باشد، دانسیته برابر 3 خواهد بود. به مثال زیر توجه کنید:

سیاهی یا Opacity برابر است با:

10 = 100 candle = شدت نور اولیه = I1 = Opacity
10 candle شدت نور ثانویه I2

اما دانسیته برابر است با لگاریتم سیاهی:

Density = Log opacity


که در این فرمول I1 درصد نور ورودی به فیلم، و I2 درصد نور خروجی از فیلم می‌باشد. بنابراین سیاهی از تقسیم مقدار نور اولیه بر نور ثانویه، و دانسیته از لگاریتم سیاهی بدست می‌آید.


منحنی حساسیت‌سنجی(سانسیتومتری) چیست؟ درجات خاکستری چگونه تعیین می‌شود؟

اگر به یک لایه فیلم بصورت پلکانی نور بتابانیم و سپس آن را ظاهر نماییم، شاهد درجات مختلف خاکستری از سفید تا سیاه خواهیم بود. تغییرات رنگ خاکستری در این فیلم نشان دهنده نوع رفتار آن فیلم نسبت به تغییرات نور خواهد بود.

منحنی سانسیتومتری، رفتار فیلم نسبت به تغییرات نور را بیان می‌کند.

1 = 100 Log = I1 Log = Density
10 I2

مثال و نمودار زیر این مسئله را روشن خواهد کرد.

فرض کنید به 4 تکه فیلم به ترتیب با اختلاف یک دیافراگم نور بدهیم. و پس از ظهور تیرگی آنها را به ترتیب توسط دانسیتومتر بررسی کنیم. آنگاه تغییرات دانسیته نسبت به شدت نور را، بصورت نمودار زیر رسم می‌کنیم.

دیاگرام دانسیته -لگاریتم شدت نور
Density-Logarithm of the light intensity diagram

محور افقی این نمودار بر مبنای لگاریتم فوت کندل مدرج شده است. فرض کنید به چهار نقطه از فیلم به ترتیب 10، 100، 1000 و 10000 شمع نور داده باشیم. و مدت تابش نور در هر چهار مورد برابر باشد. بنابراین نقطه چهارم از همه سیاه‌تر خواهد بود.

محور عمودی بیان کننده دانسیته است. بنابراین نشان دهنده لگاریتم نور اولیه به نور ثانویه می‌باشد. بدین معنا که اگر به یک قسمت از فیلم ظاهر شده نوری با شدت یکصد شمع بتابانیم، و از طرف دیگر آن فقط ده شمع نور خارج شود، دانسیته آن قسمت فیلم برابر 1 خواهد بود.

اکنون باید شیب منحنی را رسم کنیم. شیب منحنی خطی فرضی است که از قسمت صاف منحنی عبور و محور افقی را قطع می‌کند.

شیب منحنی اهمیت زیادی دارد. آن دسته از فیلم‌ها که کنتراست نرمال دارند، شیب منحنی، زاویه 45 درجه با محور افقی دارد. برای آن‌ دسته از فیلم‌ها که درجات خاکستری ملایمی دارند، شیب منحنی به محور افقی نزدیکتر، و زاویه آن کمتر از 45 درجه می‌با‌شند. و بالعکس شیب منحنی آن‌ دسته از فیلم‌ها که درجات خاکستری شدیدی دارند از زاویه 45 درجه بیشتر بوده و به محور عمودی تمایل پیدا می‌کنند.

معمولا فیلم‌های با حساسیت بالا دارای کنتراست کم و شیب کمتر از 45 درجه، و فیلم‌های با حساسیت کم، کنتراست شدید و شیب منحنی بیشتر از 45 درجه دارند.

ناحیه تحتانی منحنی که به پاشنه (Toe) موسوم است، متعلق به ناحیه Underexpose می‌باشد. و ناحیه فوقانی که به شانه (Shoulder) موسوم است ناحیه Overexpose نام دارد. این دو ناحیه از شیب متفاوتی برخوردار خواهند بود. این مطلب ثابت می‌کند که کنتراست فیلم حد معینی دارد، و از آن به بعد هر چقدر مقدار نور افزایش یابد، دانسیته تغییر نخواهد کرد.

نوردهی صحیح یا Normal exposure، از ابتدای خط راست تا انتهای آن بر روی منحنی صورت می‌گیرد. کارت خاکستری 18% دقیقا در وسط ناحیه خط راست جای دارد.


تعیین گاما (کنتراست)

در منحنی حساسیت‌سنجی، گاما، از محاسبه تانژانت زاویه α بدست می‌آید. زاویه α همان زاویه‌ایست که خط راست منحنی با محور افقی میسازد. برای آنکه محاسبه راحت‌تر صورت گیرد، بوسیله یک خط‌کش هر دو سمت خط راست را بر روی منحنی ادامه میدهیم تا محور افقی را قطع نماید. در این صورت یک مثلث قائم الزاویه بدست می‌آید. و از آنجا تانژانت زاویه α قابل محاسبه خواهد بود.

1 = BC = α tan = Gamma
AC

وقتی درجات خاکستری شدیدتر تغییر کنند، در حقیقت کنتراست فیلم شدیدتر می‌باشد. در اینگونه فیلم ها تانژانت زاویه α افزایش می یابد. و به طور خلاصه گاما که همان کنتراست است زیاد می‌شود. اکنون متوجه شدیم که چگونه می‌توان درجات خاکستری و شدت تغییرات را در فیلم‌های مختلف با اعداد بیان کرد.

اما رابطه گاما با داروی ظهور نیز اهمیت خاصی دارد. اگر فیلم را در زمان‌های مختلف ظاهر کنیم، و نمودار گاما برای آن رسم نماییم، به این نتیجه می‌رسیم که افزایش زمان ظهور تا حد معینی می‌تواند بر روی فیلم اثر بگذارد. و پس از عبور از این حد، گاما و دانسیته ماکزیمم در منحنی حساسیت، دیگر افزایش نمی‌یابد. به این ترتیب حد گاما و حد سیاهی به دست می‌آید. محلول ظهور پرقدرت ایجاد گامای زیاد و محلول کم‌قدرت، نگاتیو با گامای کم تولید می‌کند.

دیاگرام گاما-زمان ظهور فیلم
Gamma-Developing time curves


اندازه‌گیری و شخصی‌سازی، حساسیت فیلم سیاه و سفید

اکنون که تا حدی با تئوری مطالب آشنا شدیم، می‌توان حساسیت یک فیلم را تعیین کرد. این بخش شامل سه قسمت می‌باشد، تعیین حساسیت فیلم، تعیین زمان ظهور و در انتها رسم منحنی سانسیتومتری و محاسبه گاما، که به تفصیل ارائه خواهد شد.

اندازه‌گیری حساسیت فیلم

وسایل مورد نیاز:

– دوربین عکاسی و سه پایه
– فیلم سیاه و سفید تخت و یا رول
– داروی ظهور تازه
دستگاه دانسیتومتر
– مقوای سیاه مات به ابعاد 70x70 سانتیمتر
– نورسنج

روش کار:

من معمولا حساسیت فیلم‌های تخت را اندازه‌گیری می‌نمایم. چون آنها قابل کنترل تر و تکرار‌پذیر‌تر می‌با‌شند. اما این روش با اندکی تغییر، برای فیلم‌های رول نیز قابل استفاده خواهد بود.

1– شش تکه از فیلم تخت را در تاریکی مطلق به عرض 1-2 سانتیمتر برش داده و 5 تکه آن را شماره گذاری کرده و درون کاش فیلم قرار دهید. تکه ششم را به عنوان بلانک(شاهد) به جعبه فیلم باز گردانید.

2– در یک اتاق که دارای پنجره باشد، قرار گرفته و مقوای سیاه را بر دیوار نصب کنید.

3– دوربین را به فاصله 1 تا 2 متری از مقوا مستقر کرده و لنز را در فاصله بینهایت فوکوس نمایید.

4– اگر اتاق دارای لامپ می‌باشد آن را خاموش کنید. مقوای سیاه باید فقط توسط نور پنجره روشن شود.

5– روشنایی نواحی مختلف مقوای سیاه را با استفاده از یک نورسنج چک کنید تا یکنواخت باشد. سپس نور ناحیه وسط را اندازه‌گیری نمایید.

6– حساسیت نورسنج را ¼ کمتر از حساسیت اعلام شده توسط کارخانه تنظیم نمایید. به عنوان مثال فرض کنید حساسیت اعلام شده کارخانه سازنده ASA 400 باشد، اکنون نورسنج را روی 100 ASA میزان کنید.

7– نگاتیو اول را با 4 استاپ کمتر از حساسیت تنظیم شده مرحله قبل (ASA 100) نوردهی نمایید(4 استاپ دیافراگم را ببندید). برای 4 نگاتیو دیگر، به ترتیب هر بار ½ استاپ دیافراگم را بسته، و سپس نوردهی نموده و ثبت کنید.

8– اکنون فیلم‌ها را از کاش فیلم خارج کرده و نگاتیو بلانک (شاهد) را به آنها اضافه نمایید.

9– 6 نگاتیو‌های مرحله قبل را بصورت یکجا و بازمان ظهور پیشنهادی کارخانه سازنده ظهور و خشک نمایید.

10– پس از ظهور، ابتدا توسط فیلم بلانک (شاهد) مقدار نور عبوری توسط دستگاه دانسیتومتر را روی 100 میزان کنید. سپس دانسیته فیلم‌های 1 تا 5 را اندازه‌گیری و ثبت نمایید.

روش محاسبه حساسیت فیلم

فرض شد حساسیت فیلم طبق کارخانه سازنده برابر ASA 400 می‌باشد، و سپس ¼ حساسیت انتخاب گردید، پس حساسیت نورسنج بر روی ASA 100 تنظیم گردید. آنگاه مجددا 4 استاپ دیگر نوردهی را کم کردیم. و تصویر اول را ثبت نمودیم. و برای تصاویر بعدی به ترتیب ½ استاپ دیافراگم را بستیم.

پس از اندازه‌گیری مقدار نور عبوری از فیلم، بر اساس فرمول زیر مقادیر دانسیته را محاسبه می‌نماییم.

I1 = α Log = Density
I2

اکنون جدول زیر را تهیه می‌کنیم:

Exposure – Density table
حساسیت فیلم اولیه ASA 400  
¼ حساسیت اولیه انتخاب شد ASA 100 density
نور دهی اول ASA 100 and  4 stop underexpose log 100⁄40=0.40
نور دهی دوم ASA 100 and 4 – ½ stop underexpose log 100⁄50=0.30
نور دهی سوم ASA 100 and 5 stop underexpose log 100⁄60=0.22
نور دهی چهارم ASA 100 and 5 – ½ stop underexpose log 100⁄70=0.15
نور دهی پنجم ASA 100 and 6 stop underexpose log 100⁄79=0.10

با توجه به جدول تهیه شده و محاسبه دانسیته، اکنون باید به دنبال دانسیته 0.1 بگردیم. طبق تعریف، حساسیت فیلم برابر با مقدار دانسیته 0.1 بعلاوه تیرگی عادی حاشیه فیلم می‌باشد.

ما با استفاده از نگاتیو بلانک(شاهد)، تیرگی عادی حاشیه فیلم را حذف کردیم. این مقدار در ناحیه پاشنه نمودار حساسیت‌سنجی قرار دارد. در واقع، دانسیته 0.1 کمترین دانسیته ای است که در فیلم می‌تواند دیده شود. این مقدار 4 استاپ کمتر از تیرگی خاکستری 18% خواهد بود.

طبق جدول فوق نوردهی پنجم دارای دانسیته 0.1 می‌باشد. چون نوردهی پنجم شامل ASA 100 با 6 استاپ نوردهی کمتر، یا ASA 400 با 4 استاپ نوردهی کمتر بوده است، پس حساسیت فیلم ASA 400 می‌باشد.

توضیح مختصر:

تمامی نورسنج‌ها به طریقی کالیبره شده‌اند که تیرگی فیلم برابر خاکستری 18% یا خاکستری متوسط بدست آید. یعنی اگر از یک صفحه سفید نورسنجی و عکس‌برداری کنیم رنگ آن در تصویر معادل خاکستری 18% بدست می‌آید. و اگر از یک صفحه سیاه نیز نورسنجی و عکس‌برداری نماییم همچنان رنگ خاکستری 18% بازسازی خواهد شد.

طبق نظریه Zone system که توسط آنسل آدامز ارائه شده، تیرگی بدست آمده به 11 قسمت زیر تقسیم می‌شود:

Zone system – Gray scale
Zone 0   سیاه و سفید خالص، کاملا سیاه در چاپ
Zone I   نزدیک سیاه با تنالیته خاکستری خفیف، بدون بافت
Zone II   سیاه دارای بافت، تاریک ترین بخشی از تصویر که در آن جزئیات کمی ثبت شده است
Zone III   اجسام با تاریکی متوسط، نشان دادن مقادیر کم و مناسب بافت
Zone IV   سیاهی متوسط شاخ و برگ، سنگ تیره، مناظر سایه، سایه توصیه شده برای پرتره در نور خورشید
Zone V   آسمان پاک شمال (بازسازی شده توسط فیلم پانکروماتیک)، پوست تیره، سنگ خاکستری، خاکستری متوسط چوب هوازده، خاکستری متوسط 18٪
Zone VI   رنگ پوست متوسط قفقازی، سنگ روشن، سایه‌ها در برف در یک منظره روشن از نور آفتاب
Zone VII   پوست بسیار روشن، اشیاء خاکستری روشن، نور متوسط برف با نور جهت‌‌دار تند
Zone VIII   سفید‌پوستان با بافت و مقادیر خاکستری خیلی کم(نه سفید‌پوستان خالی)، برف در سایه کامل، پوست قفقازی در نور شدید
Zone IX   تنالیته بسیار کم بدون بافت، بازتاب برف، برف در نور خورشید تخت
Zone X   سفید خالص، منابع نوری و بازتاب‌های آینه‌ای

هر ناحیه با عنوان Zone نام‌گذاری شده است. هر Zone معادل یک استاپ با Zone مجاور خود، اختلاف نوردهی دارد. Zone V معادل خاکستری 18% بوده و Zone I حداقل دانسیته ایجاد شده بر روی فیلم و یا حداکثر سیاهی قابل تشخیص بر روی کاغذ خواهد بود. همچنین Zone VIII حداکثر سیاهی ایجاد شده بر روی نگاتیو و یا حداقل سفیدی دارای بافت بر روی کاغذ است. در واقع طیف رنگ خاکستری ایجاد شده در هر تصویر، در یکی از 8 ناحیه قرار می‌گیرد. به عنوان مثال Zone VIII بیان کننده نور خورشید تابان و یا برف درخشان در آفتاب، و Zone I نواحی بسیار تاریک در تصویرخواهد بود.


اندازه‌گیری زمان ظهور

پس از تعیین حساسیت فیلم طبق مرحله قبل، باید زمان ظهور فیلم، در داروی بکار برده شده تعیین گردد. این بدین معناست که حداکثر سیاهی ایجاد شده توسط داروی ظهور چقدر باشد، تا در فیلم دانسیته و گامای مناسب، برای چاپ بر روی کاغذ و یا اسکن ایجاد گردد.

وسایل مورد نیاز:

– دوربین عکاسی و سه پایه
– فیلم سیاه و سفید تخت و یا رول
– داروی ظهور تازه
دستگاه دانسیتومتر
– مقوای سفید مات به ابعاد 70x70 سانتیمتر
– نورسنج

روش کار:

1– یک عدد فیلم تخت را در تاریکی مطلق درون کاش فیلم قرار دهید. و یک عدد دیگر را به عنوان نگاتیو بلانک (شاهد) در نظر بگیرید.

2– صفحه مقوای سفید را در فضای باز بر روی یک دیوار نصب کنید. به صورتی که نور آفتاب ظهر مستقیما به آن بتابد.

3– دوربین را به فاصله 1 تا 2 متری از مقوا مستقر کرده و لنز را در فاصله بینهایت فوکوس نمایید.

4– حساسیت نورسنج را بر حسب مقدار بدست آمده از مرحله قبل میزان نمایید.

5– نور نواحی مختلف مقوای سفید را چک کنید تا یکنواخت باشد. سپس نور ناحیه وسط را اندازه‌گیری نمایید.

6– 3 استاپ به مقادیر اندازه‌گیری شده نورسنج اضافه نمایید. (3 استاپ دیافراگم را باز کنید)

7– سرعت شاتر و دیافراگم بدست آمده را به دوربین منتقل و یک عکس بگیرید.

8– نگاتیو نوردهی شده را در تاریکی مطلق به 5 قسمت، با عرض 1-2 ساتیمتر برش دهید. یک قسمت آن را با زمان ظهور پیشنهاد شده توسط شرکت سازنده فیلم به همراه بلانک(شاهد) ظهور و خشک نمایید.

9– مقدار نور عبوری از دانسیتومتر را توسط فیلم بلانک(شاهد) روی 100% تنظیم کنید و سپس دانسیته فیلم ظاهر شده را اندازه‌گیری نمایید.

10– بنابراین طبق فرمول زیر دانسیته قابل محاسبه خواهد بود. مقدار نور عبور کرده از فیلم باید بین 0.1-0.3 درصد باشد.

2.52 = 100 Log = I1 Log = Density
0.30 I2

3 = 100 Log = I1 Log = Density
0.10 I2

بنابراین دانسیته فیلم نوردیده در حدود 2.5-3 خواهد بود.

11– اگر دانسیته کمتر از 2.5 بود، زمان ظهور را 12.5 تا 25 درصد اضافه کنید. و اگر دانسیته بیش از 3 بود زمان ظهور را 12.5 تا 25 درصد کاهش دهید.

گامای یک نگاتیو سیاه و سفید باید بین 0.7 تا 1 تغییر کند. در این شرایط می‌توان کنتراست را با بکاربردن یکی از انواع کاغذهای سافت، نرمال یا هارد کنترل نمود.


رسم منحنی سانسیتومتری و محاسبه گاما

برای بررسی رفتار نگاتیو نسبت به تغییرات نور (کنتراست نگاتیو)، بهترین روش رسم منحنی سانسیتومتری می‌باشد. این منحنی بیان کننده میزان کنتراست نگاتیو است. بعضی از کارخانه‌های سازنده، منحنی کنتراست نگاتیو را ارائه می‌دهند، اما بهتر است این منحنی توسط عکاس رسم شود، در این صورت تمامی پارامترها اختصاصی و استاندارد می گردند.

روش رسم منحنی سانسیتومتری

وسایل مورد نیاز:

– دوربین عکاسی و سه پایه
– فیلم سیاه و سفید تخت و یا رول
– داروی ظهور تازه
دستگاه دانسیتومتر
– مقوای سفید مات به ابعاد 70x70 سانتیمتر
– نورسنج

روش کار:

1– 8 عدد فیلم تخت را در تاریکی مطلق شماره گذاری نمایید و درون کاش فیلم قرار دهید.

2– مقوای سفید را در فضای باز و در نور آفتاب نیمروز به یک دیوار نصب کنید.

3– دوربین را در فاصله 1.5-2 متری مقوا مستقر کرده و لنز را در بینهایت فوکوس کنید.

4– حساسیت نورسنج را بر اساس مقدار تعیین شده مراحل قبل میزان کنید.

5– مقدار نور مقوای سفید را اندازه‌گیری نموده و 3 استاپ دیافراگم را باز کنید.

6– مقدار تعیین شده را به دوربین منتقل و یک عکس بگیرید.

7– برای 7 تصویر دیگر، به ترتیب هر بار 1 استاپ دیافراگم را بسته و یک عکس بگیرید. بنابراین 8 فریم با اختلاف یک استاپ نوردهی بدست می‌آید.

8– یک عدد فیلم نور نخورده بلانک(شاهد) را به 8 فریم قبلی اضافه کنید، و تمام 9 فریم را یکجا بر طبق زمان ظهور بدست آمده از مراحل قبل، ظهور و خشک کنید.

9– مقدار نور عبوری از دانسیتومتر را توسط فیلم بلانک(شاهد) روی 100% تنظیم کنید. سپس به ترتیب نور عبور کرده از 8 نگاتیو دیگر را اندازه‌گیری و ثبت کنید. طبق فرمول زیر، دانسیته را محاسبه نمایید.

I1 Log = Density
I2

من این کار را بر روی نگاتیو Ilford FP4 PLUS طبق جدول زیرانجام داده ام.

جدول محاسبه دانسیته
شماره نگاتیو مقدار نور عبور کرده از دانسیتومتر دانسیته محاسبه شده
بلانک (شاهد) 100 0.00
1 77 0.11
2 56 0.25
3 25 0.60
4 11 0.96
5 3.1 1.50
6 1.0 2.00
7 0.5 2.30
8 0.3 2.52

اکنون نمودار زیر بدست می‌آید:

دیاگرام دانسیته-نوردهی
Density-Exposure diagram

پس از رسم منحنی به کمک یک خط‌کش بهترین خط راست را رسم کرده و امتداد میدهیم تا محور افقی را قطع نماید. طول خطوط BC و AC را توسط خط‌کش اندازه‌گیری کنید و مقدار گاما را طبق فرمول زیر محاسبه نمایید.

1 = BC = α tan = Gamma
AC

اکنون می‌توان درباره کنتراست نگاتیو قضاوت نمود. اگر زاویه α برابر 45 درجه باشد، تانژانت α برابر 1 بوده و نگاتیو دارای کنتراست نرمال است. اگر زاویه α کمتر از 45 درجه باشد، نگاتیو دارای کنتراست سافت، و اگر بیشتر از 45 درجه باشد، کنتراست نگاتیو‌ هارد خواهد بود.

با توجه به نمودار رسم شده باید تلاش نمود با استفاده از انتخاب داروی مناسب و زمان ظهور، گاما نگاتیو بین 0.7 تا 1 نگاه داریم. در این شرایط فیلم دارای کنتراست نرمال بوده و براحتی با استفاده از کاغذهای سافت یا هارد می‌توان کنتراست دلخواه را بدست آورد.


چند توصیه ضروری:

– در ابتدا توصیه می‌کنم یک روش استاندارد برای کارتان انتخاب کنید.

– سعی کنید از یک نوع داروی ظهور برای نگاتیوهای تان استفاده کنید.

– تمام مراحل انجام شده را ثبت کنید.

– اگر داروی ظهور را خودتان می سازید شرایط ساخت را تثبیت کنید.

– می‌توانید از مقاله چگونه فیلم سیاه و سفید را ظاهر کنیم؟، استفاده کنید.

– در نظر داشته باشید داروی ظهور فاین گرین حساسیت نگاتیو را کم می‌کند.

– اگر تعداد زیادی نگاتیو از یک برند دارید، حتما حساسیت فیلم و زمان ظهور را اندازه‌گیری نمایید.

– این روش باعث تثبیت کیفیت نگاتیوها خواهد شد.

دانسیتومتر دستگاهی است که به راحتی قابل تهیه و ساخت می‌باشد.

– این دستورالعمل مقدمه ای برای فعالیت، بر طبق روش Zone system می‌باشد.

s
go to Top